Embedded Files
Q&A
Czy psycholog seksuolog może rozpoznawać zaburzenia preferencji seksualnych?
Tak, psycholog seksuolog dysponuje wiedzą oraz umiejętnościami umożliwiającymi odniesienie się do ewentualnych zaburzeń preferencji seksualnych występujących u badanego. Zgodnie z treścią art. 22a: Ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich: "[…] W sprawach o przestępstwa z art. 197-200b i art. 202 Kodeksu karnego popełnione na szkodę małoletniego sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zasięga opinii dwóch biegłych psychiatrów i biegłego seksuologa lub biegłego psychoseksuologa w celu ustalenia stopnia prawdopodobieństwa ponownego popełnienia przez sprawcę przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności popełnionego na szkodę małoletniego […]".
Artykuł 202 § 3 k.p.k. nakłada na prokuratora lub sąd obowiązek powołania biegłego lekarza seksuologa celem wydania opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego (podejrzanego) w sytuacji podejrzenia występowania zaburzeń preferencji seksualnych. Odwołując się do Łakomy (2020), opiniowanie w zakresie zaburzeń preferencji seksualnych – uwagi na tle art. 202 § 3 Prokuratura i Prawo: „[…] trzeba zauważyć, że nic jednak nie stoi na przeszkodzie uprzedniemu powoływaniu w sprawach biegłego psychologa seksuologa w zakresie uzyskania opinii co do stwierdzenia ewentualnych zaburzeń preferencji seksualnych. W świetle brzmienia art. 202 § 3 k.p.k. powołanie lekarza seksuologa powinno być poprzedzone ustaleniem, czy u danego podejrzanego (oskarżonego) stwierdzono zaburzenia preferencji seksualnych. Ustalenia te można poczynić na gruncie art. 193 k.p.k. i w tym zakresie wykorzystać wiedzę psychologów seksuologów, którą uznać należy za wystarczającą w zakresie oceny występowania u podejrzanego zaburzeń preferencji seksualnych (w szczególności uzasadnionego podejrzenia co do ich występowania). Twierdzenie to wzmacnia postawa ustawodawcy wyrażona w uchwalonej ustawie z dnia 22 listopada 2013 roku o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób14. Szeroko komentowana regulacja, zwana potocznie „ustawą o bestiach”, dopuszcza w art. 11 możliwość udziału w opiniowaniu w zakresie ustalenia zaburzeń preferencji seksualnych lekarza seksuologa lub certyfikowanego psychologa seksuologa […]”.
Zgodnie z treścią art. 11. Ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób: „[…] celu ustalenia, czy osoba, której dotyczy wniosek, wykazuje zaburzenia, o których mowa w art. 1 pkt 3, w postaci upośledzenia umysłowego, zaburzenia osobowości lub zaburzenia preferencji seksualnych, sąd, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, powołuje: […] 2) w sprawach osób z zaburzeniami osobowości ponadto biegłego psychologa, a w sprawach osób z zaburzeniami preferencji seksualnych – ponadto biegłego lekarza seksuologa lub certyfikowanego psychologa seksuologa […]”.
Zgodnie z treścią art. 354a. kodeksu postępowania karnego, Obowiązek wysłuchania psychologa i psychiatrów: „[…] § 1. Przed orzeczeniem środka zabezpieczającego, o którym mowa w art. 93a rodzaje środków zabezpieczających § 1 Kodeksu karnego, albo nakazu lub zakazów, o których mowa w art. 39 katalog środków karnych pkt 2–3 Kodeksu karnego, orzeczonych tytułem środka zabezpieczającego, sąd wysłuchuje: 1) biegłego psychologa; […] 3) w sprawach osób z zaburzeniami preferencji seksualnych – biegłych wskazanych w pkt 1 i 2 oraz biegłego lekarza seksuologa lub biegłego psychologa seksuologa. […]”.
Literatura cytowana
Łakomy, A. (2020). Opiniowanie w zakresie zaburzeń preferencji seksualnych – uwagi na tle art. 202 § 3. Prokuratura i Prawo.
Ustawa z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób
Kodeks postępowania karnego.
Czy obrońca może uczestniczyć w badaniu sądowo-seksuologicznym?
Nie, obowiązujące przepisy nie przewidują udziału obrońcy w samym badaniu prowadzonym przez biegłego.
Zgodnie ze stanowiskiem Biura Prezydialnego Prokuratury Krajowej z dnia 16 kwietnia 2026 r., badanie sądowo-seksuologiczne ma charakter czynności diagnostycznej, a nie procesowej. Nie stosuje się do niego przepisów Kodeksu postępowania karnego regulujących udział stron i ich obrońców w czynnościach śledztwa (art. 315–317 k.p.k.).
Udział obrońcy w badaniu nie jest przewidziany przez przepisy prawa. Prawo do obrony realizowane jest na innych etapach postępowania, poprzez możliwość składania wniosków dowodowych, zadawania pytań biegłemu, kwestionowania opinii oraz przedstawiania opinii prywatnych. Obecność osób trzecich podczas badania może wpływać na zachowanie osoby badanej oraz zaburzać proces diagnostyczny, co w konsekwencji może obniżać wartość dowodową opinii. Badanie prowadzone przez biegłego stanowi element jego samodzielnej pracy diagnostycznej i powinno być przeprowadzane w warunkach zapewniających swobodę wypowiedzi osoby badanej oraz rzetelność uzyskanego materiału.
Udział obrońcy w badaniu sądowo-seksuologicznym nie jest zatem dopuszczalny i nie stanowi naruszenia prawa do obrony.
Literatura cytowana
Stanowisko Biura Prezydialnego Prokuratury Krajowej z dnia 16 kwietnia 2026 r.
Nauka
Szacowanie ryzyka powrotności do przestępstwa
W artykule skupiamy się na weryfikacji podstaw teoretycznych narzędzia STATIC-99R - skali statystycznej, która szacuje szansę na ponowne popełnienie przestępstwa przez daną osobę. Jak takie badania wychodzą na polskiej populacji? Dowiedz się więcej tutaj z ostatniego artykułu opublikowanego w Postępach Psychiatrii i Neurologii.
Trafność antropologiczna sieci neuronowych
W ostatnim czasie opublikowany został nowy artykuł, którego celem było przeprowadzenie oceny antropologicznej klasyfikacji dokonywanej przez sieć neuronową. Sprawdzaliśmy jak radzą sobie sieci neuronowe, czy ich oceny są zgodne z oceną ekspercką? Dowiedz się więcej tutaj z ostatniego artykułu opublikowanego w Journal of Forensic and Legal Medicine.
Detekcja CSAM w seksuologii sądowej
Celem artykułu jest opisanie cyklu publikacji składających się na proces powstawania aplikacji FenrirAI umożliwiających rozpoznanie treści przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci, opisanie ich zastosowań z perspektywy seksuologicznej i prawnej, ponadto przedstawienie ograniczeń. Dowiedz się więcej tutaj z ostatniego artykułu opublikowanego w Dziecku Krzywdzonym.
Sieci neuronowe w seksuologii sądowej
W jaki sposób można wykorzystać sieci neuronowe do klasyfikacji treści pornograficznych? Jakie mogą być potencjalne zastosowania tego rozwiązania w seksuologii klinicznej i sądowej? Dowiedz się więcej tutaj z ostatniego artykułu opublikowanego w Psychiatrii Polskiej.
Publikacja nowego numeru Dziecka Krzywdzonego
Zachęcamy do zapoznania się z ostatnim numerem Dziecka Krzywdzonego. Można uzyskać dostęp do dedykowanych artykułów open access z zakresu przestępczości seksualnej stosowanej wobec dzieci - "Wykorzystanie seksualne dziecka – perspektywa prawna i psychologiczna". W szczególności polecamy artykuł aut. Błażeja Kmieciaka "Wykorzystanie seksualne dzieci z niepełnosprawnością – między ciszą statystyk a krzykiem osób skrzywdzonych". Więcej informacji znajdziesz w tym miejscu.
Lista rekomendowanych biegłych
Sekcja Seksuologii Sądowej prowadzi listę biegłych wpisanych przy odpowiednich sądach okręgowych lub opiniujących ad hoc, którzy opiniują w sprawach związanych z przestępstwami przeciwko wolności seksualnej. Lista może ułatwić znalezienie odpowiedniego biegłego do sprawy, ponieważ listy biegłych nie zawierają często szczegółowych informacji o zakresie specjalizacji.
Stowarzyszenie Naukowe Seksuologii Stosowanej nie odpowiada oraz nie weryfikuje przekazywanych informacji. Jeżeli nie chcesz już dłużej, aby Twoje dane zawarte były na poniższej liście - prześlij wiadomość na sekretariat@seksuologiastosowana.pl.
Rozwiń listę
Imię i nazwisko: dr Dariusz Pysz-Waberski
Wpis: Sąd Okręgowy w Katowicach (seksuologia)
Zakres: Badania psychologiczne świadków pokrzywdzony w sprawach związanych z przestępczością seksualną, rozpoznawanie zaburzeń preferencji seksualnych
Uczelnia (kierunek bazowy - psychologia): Akademia Humanitas
Kontakt: waberskidarius@gmail.com
Imię i nazwisko: dr Marta Melka-Roszczyk
Wpis: Sąd Okręgowy w Poznaniu (seksuologia)
Zakres: Badania psychologiczne świadków pokrzywdzony w sprawach związanych z przestępczością seksualną, diagnoza zaburzeń preferencji seksualnych
Uczelnia (kierunek bazowy - psychologia): Uniwersytet Wrocławski
Kontakt: melka.marta@gmail.com
Imię i nazwisko: mgr Adam Siwiak
Wpis: Sąd Okręgowy w Krakowie (psychologia)
Zakres: Badania psychologiczne świadków pokrzywdzony w sprawach związanych z przestępczością seksualną
Uczelnia (kierunek bazowy - psychologia): Uniwersytet Jagielloński
Kontakt: grandeoi32167@gmail.com
Imię i nazwisko: mgr Maria Wiśniewski
Wpis: Sąd Okręgowy w Płocku (seksuologia)
Zakres: Badania psychologiczne świadków pokrzywdzony w sprawach związanych z przestępczością seksualną, diagnoza zaburzeń preferencji seksualnych
Uczelnia (kierunek bazowy - psychologia): Uniwersytet SWPS
Kontakt: maria.m.wisniewski@gmail.com
Imię i nazwisko: dr Michał Nowopolski
Wpis: ad hoc
Zakres: Diagnoza zaburzeń preferencji seksualnych
Uczelnia (kierunek bazowy - psychologia): Uniwersytet SWPS
Kontakt: michalnowopolski@gmail.com
Imię i nazwisko: mgr Marcin Borowski
Wpis: ad hoc
Zakres: Diagnoza zaburzeń preferencji seksualnych
Uczelnia (kierunek bazowy - psychologia): Uniwersytet Warszawski
Kontakt: kontakt@ipps.pl
Imię i nazwisko: dr Wojciech Oronowicz-Jaśkowiak
Wpis: Sąd Okręgowy w Warszawie (seksuologia)
Zakres: Badania psychologiczne świadków pokrzywdzony w sprawach związanych z przestępczością seksualną, diagnoza zaburzeń preferencji seksualnych, ocena treści przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci
Uczelnia (kierunek bazowy - psychologia): Uniwersytet Jagielloński
Kontakt: sekretariat@oronowicz-jaskowiak.pl
Narzędzia
STATIC-99R
Narzędzie umożliwiające przeprowadzenie szacowania ryzyka powrotności do przestępstwa (czynniki statyczne)
RISK MATRIX-2000
Narzędzie do kategoryzacji ryzyka recydywy przede wszystkim w oparciu o profil i wcześniejsze zachowania sprawcy
NuDetective
Narzędzie umożliwiające dokonanie oceny zawartości plików multimedialnych pod kątem obecności treści pornograficznych oraz przedstawiających seksualne wykorzystanie dzieci
STABLE-2007/ACUTE-2007
Narzędzie umożliwiające przeprowadzenie szacowania ryzyka powrotności do przestępstwa przeciwko wolności seksualnej z uwzględnieniem czynników dynamicznych i stabilnych
Badania sądowe
Polski Instytut Ekspertyz Medycznych to wiodąca instytucja specjalizująca się w dostarczaniu kompleksowych usług ekspertyz medycznych. Instytut współpracuje z sądami, osobami prywatnymi oraz kancelariami prawnymi, oferując profesjonalne, rzetelne, opinie medyczne. Misją instytutu jest wspieranie procesów sądowych oraz dochodzeń poprzez dostarczanie niezbędnych ekspertyz medycznych, które odgrywają kluczową rolę w ocenie spraw związanych z medycyną i prawem na terenie całej Polski.
Acta Medica to instytut zajmujący się przygotowaniem ekspertyz medycznych dla wymiaru sprawiedliwości na terenie całej Polski. Nasz zespół składa się z doświadczonych specjalistów z różnych dziedzin medycyny, co pozwala nam oferować rzetelne opinie zgodne z obowiązującymi standardami prawnymi. Łącząc wieloletnie doświadczenie z interdyscyplinarnym podejściem, zapewniamy wsparcie dla sądów, prokuratur oraz klientów indywidualnych w istotnych sprawach.
Rozwój i szkolenia
Szkolenia i rekomendacje dla biegłych SPSwP
Stowarzyszenie Naukowe Seksuologii Stosowanej zaprasza serdecznie i rekomenduje szkolenia prowadzone przez Stowarzyszenie Psychologów Sądowych w Polsce. Stowarzyszenie to, rozwijane od 1995 r., zrzesza biegłych z zakresu psychologii sądowej. Szczególnie polecamy te szkolenia, które wiążą się tematycznie z obszarem seksuologii sądowej (np. "Jak być rodzicem po rozwodzie", "Przemoc seksualna", "Rozwój psychoseksualny dzieci i młodzieży. Norma i patologia"). Informacje o aktualnych szkoleniach oraz systemu rekomendacji dla biegłych sądowych można znaleźć tutaj.
Szkolenia dla biegłych PTEiBS
Zapraszamy i rekomendujemy szkolenia prowadzone przez Polskie Towarzystwo Ekspertów i Biegłych Sądowych. Stowarzyszenie zrzesza biegłych wielu specjalności, w tym również z zakresu psychologii sądowej i seksuologii. Szczególnie polecamy te szkolenia, które wiążą się tematycznie z obszarem seksuologii sądowej (np. "Ekspertyza psychologiczno-sądowa", "Podstawy psychologii sądowej"). Informacje o aktualnych szkoleniach można znaleźć tutaj.
Polecane audycje
Page updated
Google Sites
Report abuse