Ścieżki kształcenia

Niezależnie od wybranej ścieżki kształcenia w seksuologii, kluczowym i niezbędnym fundamentem przygotowania zawodowego pozostaje ukończenie pełnych jednolitych studiów magisterskich (lub studiów I i II stopnia) na kierunku psychologia albo na kierunku lekarskim. 

Jakość wykształcenia bazowego w największym stopniu determinuje późniejsze kompetencje kliniczne, diagnostyczne i opiniodawcze. Szczególne znaczenie ma wybór kierunku prowadzonego na uczelni o potwierdzonej jakości kształcenia, posiadającej pozytywną ocenę Polskiej Komisji Akredytacyjnej, a jednocześnie prowadzącej kształcenie w ramach dyscypliny naukowej ewaluowanej przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego co najmniej na poziomie B+ lub wyższym. 

W ostatnich latach obserwujemy stopniowe obniżanie standardów kształcenia zarówno w obszarze psychologii, jak i medycyny, czego przejawem jest m.in. powstawanie wydziałów lekarskich bez odpowiedniej bazy klinicznej, wielokrotnie krytykowane przez samorząd lekarski i środowiska akademickie ze względu na realne zagrożenia dla jakości edukacji. Analogiczne zjawiska dotyczą kierunku psychologia, który bywa uruchamiany bez wystarczającego zaplecza kadrowego i badawczego. 

Z perspektywy kandydata do dalszego kształcenia w seksuologii fundamentalnym krokiem jest zatem zadbanie o solidny, rzetelny kierunek bazowy, stanowiący rzeczywisty fundament dalszej specjalizacji, niezależnie od później wybranej formy certyfikacji czy ścieżki zawodowej.

Jak zostać seksuologiem?

Obecnie, obok Certyfikatu Seksuologa Stosowanego Stowarzyszenia Naukowego Seksuologii Stosowanej, funkcjonuje wiele niezależnych od siebie systemów certyfikacyjnych, programów studiów. Jako przykładowe ścieżki można wymienić:

• Certyfikat ECPS EFS & ESSM Certified Psycho-Sexologist - wymagane jest wyższe wykształcenie, studia psychologiczne lub kierunek lekarski z późniejszą specjalizacją w psychiatrii lub kierunek lekarski z psychoterapią oraz zdanie egzaminu (zob. więcej informacji);

• Certyfikat MJCSM / ESSM Sexual Medicine - wymagane jest wyższe wykształcenie medyczne oraz zdanie egzaminu potwierdzającego kompetencje w zakresie medycyny seksualnej (zob. więcej informacji);

• Specjalizacja z zakresu psychoseksuologii (CMKP) - wymagane jest wyższe wykształcenie z koniecznością ukończenia studiów psychologicznych, odbycie stażu, zdanie egzaminów oraz spełnienie innych warunków (zob. więcej informacji);

• Specjalizacja z zakresu seksuologii dla lekarzy (CMKP) - wymagane jest wyższe wykształcenie, dla lekarzy posiadających specjalizację w chorobach wewnętrznych, położnictwie i ginekologii, psychiatrii, psychiatrii dzieci i młodzieży, odbycie stażu, zdanie egzaminów oraz spełnienie innych warunków (zob. więcej informacji);

• Inne krajowe certyfikaty stowarzyszeniowe - w tym certyfikat Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego - wymagane jest wyższe wykształcenie (ukończenie psychologii lub kierunku lekarskiego nie jest wymagane), zdanie egzaminu oraz spełnienie innych warunków, w tym związanych z psychoterapią (zob. więcej informacji);

• W wielu krajach Unii Europejskiej funkcjonują studia magisterskie prowadzone bezpośrednio na kierunku seksuologia, najczęściej w formule studiów magisterskich (MA) - studia te stanowią uniwersytecką ścieżkę kształcenia w seksuologii niezależną od kierunku bazowego (psychologii, lekarskiego), przykładowo Sexology na Universidade do Porto; Sexualwissenschaft na MSB Berlin Hochschule für Gesundheit und Medizin; Sexologie na Hochschule Merseburg; Sexualwissenschaft na Berlin OTA Hochschule; Sexualwissenschaft na MSH Medical School Hamburg;

• Dodatkowo na poziomie europejskim rozwijane są obecnie wspólne, międzynarodowe programy magisterskie z zakresu seksuologii, tworzone w formule konsorcjów akademickich, których celem jest standaryzacja i umiędzynarodowienie kształcenia. Przykładem takiej inicjatywy jest EMSEX (European Master’s in Sexology), projekt wspólnego, dwuletniego programu studiów magisterskich, realizowany w ramach europejskiej współpracy uczelni, rozwijany m.in. z udziałem Malmö University (Szwecja), University of Almería (Hiszpania) oraz Lusófona University (Portugalia). Program ten projektowany jest jako interdyscyplinarna ścieżka akademicka, łącząca perspektywę psychologiczną, kliniczną, społeczną, edukacyjną i medyczną, niezależna od zawodu bazowego.

Powyższe przykłady nie tworzą zamkniętego ani hierarchicznego katalogu dróg prowadzących do praktyki zawodowej w obszarze seksuologii. Seksuologia pozostaje dziedziną interdyscyplinarną, w której kompetencje zawodowe kształtują się na styku wykształcenia podstawowego, dalszego kształcenia podyplomowego, doświadczenia klinicznego, działalności badawczej oraz faktycznie realizowanego zakresu zadań zawodowych. W konsekwencji różne drogi edukacyjne mogą prowadzić do odmiennych, lecz równorzędnych ról zawodowych w obszarze seksuologii - klinicznych, edukacyjnych, naukowych lub opiniodawczych.